*Του Νίκου Μαρκόπουλου
Ο φετινός πανηγυρικός λόγος του κ. Νίκου Βουρλιώτη ορθώς εστίασε στην γυναίκα της εποχής. Σε ποιες όμως γυναίκες αναφέρθηκε; Σε ποια θέση τοποθέτησε ιστορικά το ρόλο της; Ας μου επιτραπούν μερικές σκέψεις ως ακροατή.
Το προφίλ της γυναίκας του 1940 που προσπάθησε ανεπιτυχώς, κατά την άποψή μου, να σκιαγραφήσει ήταν υποδόρια σεξιστικό, ανιστόρητο και γενικόλογα πομπώδες χωρίς καμία ουσία.
Τι μας είπε ο αντιδήμαρχος για το ρόλο της γυναίκας τότε; Ότι στο πλαίσιο παρωχημένων κοινωνικά ρόλων, που σκοπίμως η εποχή και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες υπέτασσαν τη γυναίκα, ήταν ο ρόλος της ως μάνα - σύζυγος - αδερφή - κόρη κτλ. Προέκταση του δόγματος "Πατρίς - Θρησκεία - Οικογένεια" που κυριάρχησε και στην μεταξική δικτατορία και αργότερα.
Η γυναίκα, μας είπε, έδρασε εν ολίγοις μόνο μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια πλέκοντας κάλτσες, τραγουδώντας για τους φαντάρους και κουβαλώντας πυρομαχικά κτλ. περιγράφοντας στην ουσία, όχι την πραγματική διάσταση στην συμβολή της στον αγώνα αλλά το αστικό αφήγημα που κυριάρχησε την περίοδο εκείνη για την περίοδο εκείνη για το ρόλο της γυναίκας.
Πουθενά οι Ελασίτισες, πουθενά η ένοπλη συμβολή της, πουθενά οι Επονίτισσες πουθενά τεράστιες μορφές γυναικών που έσπασαν τα δεσμά του νοικοκυριού και σε ισότιμη σχέση με τον άνδρα ήταν οργανικό και ουσιώδες κομμάτι της εθνικής αντίστασης. Πλάι στον άντρα λοιπόν και όχι μπροστά με πρωτοβουλία και αυτενέργεια.
Δεν περιμέναμε άλλωστε να αναφέρει την Ηλέκτρα Αποστόλου, την θρυλική αντάρτισσα Τασούλα Βερβενιώτη, την Ηρώ Κωνσταντοπούλου, την αντάρτισσα "Ανέτα" και την "Νίκη" από την ηρωική Ρεντίνα. Το τσεμπέρι και η ποδιά για τον αντιδήμαρχο ήταν το κυρίαρχο στοιχείο.
Τι άλλο όμως μας είπε;
Ότι οι πλούσιες έδιναν τα κοσμήματά τους για να μισθώνουν πλοία στην Ευρώπη και να αγοράζουν όπλα. Αλήθεια σε ποιες αναφέρετε; Από ποιες πηγές τεκμηριώνει τα λεγόμενά του; Φυσικά μια καλή πηγή έμπνευσης είναι το βαθιά αντιδραστικό άρθρο της Καθημερινής (28/10/20 της Μαρίνας Πετράκη) που παρουσιάζει δήθεν τις αστές ως πρωτοπόρες και τις "λαϊκές γυναίκες" ουραγούς για τις βαριές δουλειές την ώρα που αυτές διοργάνωναν συσσίτια και έπλεκαν με την αγγλική κλωστοΰφαντουργία Τέια αποσιωπώντας φυσικά την πρόσδεση της αστικής τάξης στην Αγγλία και το συμφέρον που είχε να αντεπιτεθεί στην πρώτη φάση του πολέμου υπακούοντας στις βρετανικές εντολές και όχι στην Λαϊκή απαίτηση για Ελευθερία ώστε να γίνει ο λαός νοικοκύρης στον τόπο του.
Αποσιωπώντας επίσης τη φυγή της αστικής τάξης και των πολιτικών τους υπηρετών στην αγγλοκρατούμενη Αίγυπτο, στην λεγόμενη κυβέρνηση του Καΐρου, αφήνοντας το πλέξιμο και τις φανέλες του στρατιώτη, κουβαλώντας τις μπιζουτιέρες τους και αφήνοντάς πίσω έναν λαό στο έλεός του.
Αυτά λοιπόν τα αστικά μυθεύματα και "πορτρέτα γυναικών" που προσπαθούν να αποκτήσουν κάποιο "ιστορικό κύρος" μέσω του Νικηφόρου Βρεττάκου και της ποίησής του, είναι μια βαθιά αντιδραστική και συντηρητική θέση για τον ρόλο της γυναίκας στην Αντίσταση και γενικότερα στις κοινωνικό πολιτικές εξελίξεις του λαού της. Μετατρέπει το γυναικείο αντιστασιακό μέτωπο σε μουσειακό εργόχειρο αντί για πηγή έμπνευσης και δράσης για τα σημερινά κορίτσια και γυναίκες που επικαλέστηκε αρκετές φορές......
Οι γυναίκες απεργοί, εργάτριες, σπουδάστριες, επιστήμονες, καλλιτέχνιδες, μαθήτριες, εκδότριες, εκπαιδευτικοί ήταν απλά άφαντες.... Οι χιλιάδες νέες γυναίκες από 13 χρονών που πιάσανε το ντουφέκι μέσα από τις γραμμές της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ ήταν για τον κ. Βουρλιώτη ανάξιες αναφοράς σε σχέση με τις αστές που πιάσαν τις βελόνες στις συνεστιάσεις τους.
Λογικό και αναμενόμενο..... Όταν στο δημοτικό συμβούλιο καταθέτεις την καταδίκη του πολέμου στην γειτονιά μας, την καταδίκη της σφαγής του Παλαιστινιακού λαού που δίνει τη δική του μάχη για λευτεριά, την έκφραση του λαϊκού αισθήματος αλληλεγγύης των μαθητών και μαθητριών, του λαού της Αγίας Βαρβάρας και επιλέγεις ως δημοτική αρχή το non politica αποφεύγοντας να συζητήσεις το οτιδήποτε.... Τότε αναπόφευκτα συντάσσεσαι με την λάθος πλευρά της ιστορίας και όταν την χρειαστείς την μετατρέπεις σε κονκάρδα για το πέτο ενός σακακιού..
Κι όπως λέει και το τραγούδι «την ώρα που ξυπνήσανε τα φίδια εσύ φοράς τ αρχαία σου στολίδια.... Και στις αρένες του κόσμου μάνα μου Ελλάς το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς....»
*Ο Νίκος Μαρκόπουλος είναι δάσκαλος στο 4ο Δ. Σ. Αγίας Βαρβάρας, πρόεδρος ΣΕΠΕ Κορυδαλλού - Αγίας Βαρβάρας.